1. Asóciate e reivindica os teus dereitos

A situación é insostíbel e malia iso os/as gobernantes seguen a mirar ao lado dos promotores, especuladores, construtores e propietarios de solo. Participa nas iniciativas e mobilizacións que se organicen e xuntos e xuntas conseguiremos que miren ao noso lado.

Nós esperamos que chegue pronto o día no que realmente haxa vontade política de facilitar o acceso á vivenda e os especuladores capten a mensaxe de que as casas son un dereito e non unha mercadoría. Ese día ti poderás conseguir esas ansiadas catro paredes por un 30 ou até un 40% menos do que pagarías agora (ben por axudas, por VPO, por un descenso de prezos ou pola combinación dos tres factores). E o mellor é que, de regularse axeitadamente, a vivenda seguirá dando de comer a moitas familias. En realidade, a única diferenza é que uns poucos deixarán de facerse multimillonarios a costa dun anaco do solo de todos, rabuñado en conivencia coa clase política.

Porén, ese día non chegará se non nos unimos. Invitámoste a dáreste de alta na nosa Plataforma ea apuntarte ás nosas mobilizacións ou ás organizadas por calquera outra asociación (iremos informando). Xa non hai trucos que vallan para atopar unha vivenda que poidas pagar. Sinceramente, hoxe por hoxe, o mellor que podemos recomendar é o seguinte: asóciate e reclama este dereito, está no artigo 47 da nosa Constitución.

2. Dedícalle tempo a buscar

Se malia todo iso, por calquera motivo queres lanzarte ao mercado a por ese “choio” do que alguén falou algunha vez, o primeiro consello é ter confianza en que se pode atopar un piso entre un 10 e un 15% máis barato que a media (tanto en compra como en aluguer), pero para iso precisas paciencia e tempo. Se fas o cálculo do que podes aforrar, realmente compensa dedicar moito tempo á busca dun piso e ser esixente. Por exemplo, na compra dun inmoble de 150.000 euros, un 10% de aforro supón 15.000 euros. Se traballas centos de horas ao ano para conseguir esa cantidade co teu salario, non paga a pena investir outras tantas para conseguila coma aforro?

3. Fai números, compara ofertas calculando o prezo/m2 e negocia

Un piso é algo moi caro como para comparar “a ollo”. Busca estatísticas sobre o prezo do metro cadrado en diferentes zonas. Deben diferenciar entre obra nova e segunda man e podes atopalas nalgúns portais de Internet (por exemplo, poden servirche os informes de www.idealista.com sobre vivenda de segunda man) e nos suplementos de vivenda dos xornais. Investiga o prezo medio do metro cadrado da zona, pregunta os metros cadrados construídos útiles da vivenda que vas ver e fai o cálculo do que che están a pedir por un metro (prezo total/m2 construídos). Compárao coas estatísticas e se o prezo que che piden está por riba, dío con claridade e educación: está caro. Utiliza este argumento (e outros) para pedir unha rebaixa. Se o propietario/a non sabe con exactitude os metros construídos da vivenda, suxírelle que o mire na escritura de compravenda. Debes saber que se as estatísticas reflicten ese prezo por metro cadrado é porque moitos dos pisos da zona custan iso ou menos. Búscaos.

4. Compra un baixo ou un local comercial

Os pisos máis económicos por altura son os baixos. A case todas as persoas nos gustaría vivir nun ático no centro, pero se puidéramos non estaríamos lendo isto, non si? Ao comezo pódeche parecer estraño vivir nun baixo pero, por que non? Pensa en todo o que podes facer cos cartos que aforres.

Actualmente estase pondo de moda mercar baixos e locais comerciais e facer o que en Estados Unidos chaman “loft”, ou sexa, unha superficie diáfana onde o único espazo cerrado é o baño. Debes facer números para asegurarte de que o prezo do inmoble máis o da reforma non supera ao que tería algo similar xa dispoñíbel para entrar a vivir. Ademais, no caso de locais, debes asegurarte de que poderás conseguir a cédula de habitabilidade do Concello (que a vivenda cumpre os requisitos esixidos de seguridade, hixiene, evacuacións de fumes, servizos, etc.).

No entanto, cómpre dicir que non é ouro todo o que reloce. Os baixos exteriores adoitan ser ruidosos e ofrecer menos intimidade. Os baixos interiores non adoitan contar con moita luz natural e nos que teñen terraza pasarás a tarde recollendo os “agasallos” da veciñanza (e casualmente a ninguén lle cae un anel de oro). Ti decides. Talvez non se trate de “conformarse”, senón de que nos unamos para cambiar dunha vez esta situación.

5. Merca unha vivenda de segunda man

A vivenda de segunda man é ás veces máis accesíbel que a de obra nova (mesmo sobre plano, se temos en conta o tempo de espera) e hoxe en día ofrece máis garantías (a principal, que ves exactamente o que mercas). Aínda sumando o custo de reformar ou pintar, un piso usado adoita ter un prezo menor que un igual de obra nova, e mesmo ás veces o anterior propietario/a deixa parte dos mobles. O uso unha vez “preparado” para entrar é o mesmo que nun inmoble novo, pero se o novo está nunha zona de nova urbanización, no de segunda man terás moitos máis servizos xa que estará nunha zona urbana consolidada.

Non merques un piso acabado de construír cuxo propietario/a o pon á venta nada máis recibir as chaves, porque só o mercou para vendelo. Estarás pagando máis (maior prezo por m2) e fomentando a especulación.

Vixía tamén os anos que leva construído o inmoble. Un piso non é un ben eterno. Os pisos en España teñen unha vida media útil de 70 anos e arredor da metade, xa moitos precisan reformas estruturais serias que se teñen que custear entre os diferentes veciños e veciñas.

6. Mércalle directamente ao propietario/a

As inmobiliarias son unha vía máis para mercar, pero ten presente que levan un tanto por cento nada desprezábel. Se queres axustar o prezo, o mellor é que compres a un particular. Faille unha oferta a un prezo menor, é unha práctica habitual e está comprobado que a maioría das vendas de vivenda de segunda man, fanse entre un 5 e un 15% por debaixo do prezo que o/a comprador/a pedía inicialmente. Ademais, esta é unha boa época para as “rebaixas”, xa que a oferta estase a volver maior que a demanda.

7. Non deas escusas, di de xeito claro que está caro

Se mentres buscas piso atopas ofertas que son caras con respecto ao prezo medio da zona (valorando as características do piso) non deas escusas educadas como “xa chamarei”, “ímolo pensar”, etc. Díllelo claramente, mais con educación, ás persoas que cho vendan: “non me interesa porque está caro”. Tamén por teléfono (se todos e todas fixésemos isto, a cousa sería diferente), non vaias ver pisos que che parezan caros a priori e di claramente a razón.

8. Atención aos trucos

Cando te atopes diante do vendedor/a dunha inmobiliaria, debes estar alerta a afirmacións que serven para dar a sensación de que só podes atopar o teu piso pagando unha barbaridade, de que se venden moi axiña, etc. Desgraciadamente os vendedores/as acostumáronse a que parte do seu traballo é ocultar información e usar trucos para que “entres ao trapo”. Como comprador/a, ti tamén tes un traballo duro que facer. Por exemplo: non te fíes dos prezos que figuran en carteis co indicador “vendido”. Se xa está “vendido”, por que deixan o cartel?

Outro “método” co que te podes atopar é que o primeiro piso que che ensinen sexa horríbel e pidan por el moito máis do que vale. Non queren vendelo. En realidade, o vendedor estate preparando para que merques pouco despois un piso máis presentábel pero a un prezo superior ao do mercado.

Tampouco te fíes moito das estatísticas que publiquen en moitos medios, xa que adoitan estar falseadas. Pola contra, comproba sempre que poidas o prezo medio por metro cadrado da zona en diversas fontes.

E sempre, se finalmente te decides por un piso, pasa polo Rexistro da Propiedade para comprobares que a persoa titular dese inmoble é quen cho está a vender, que o piso non teña cargas de ningún tipo, a cualificación da parcela sobre a que está construído, etc.

9. Utiliza o teu voto

As persoas que gobernan poden facer moitas cousas para baixar o prezo da vivenda (leis do solo, VPO, control da especulación, etc.). No entanto, até agora non só non fixeron practicamente nada, senón que máis ben permitiron, ou mesmo fomentaron indirectamente, o incremento de prezos. Eles e elas teñen boa parte da responsabilidade de que os prezos se dispararan e unha mostra diso é que estamos no país de Europa onde máis custa a vivenda en relación aos salarios. Esta páxina non ten unha filiación política pero pretende, entre outras cousas, dar consellos para que atopes unha vivenda máis económica. Votar a calquera partido que fomente a especulación prexudicará o teu peto.

10. Ten presente que os prezos si baixan

As estatísticas son claras: baixaron a comezos dos 80, e no período 92 - 93 volveron baixar os prezos en España. Mesmo no século XIX deuse un importante crash inmobiliario nalgunhas capitais españolas que deixou a vivenda nun 50% do seu prezo. E agora a situación é moito máis insostíbel. Nunha cidade coma Londres, cun fenómeno semellante por exemplo a Madrid, a burbulla inmobiliaria estalou e os prezos levan baixando durante varios meses consecutivos. Nalgunhas estatísticas  vense xa descensos nalgúns barrios das grandes capitais e mesmo nalgunhas comunidades autónomas, por exemplo. Pero para que isto aconteza de forma significativa todos e todas debemos pór da nosa parte, presionando á Administración para que tome medidas, e sendo esixentes cos prezos e cos vendedores/as.

11. Aluga

Se os prezos de venda che parecen abusivos, podes independizarte alugando durante un tempo. O gasto de aluguer dun ano pode compensarse con atopar un piso a mellor prezo un tempo despois (por descensos nos prezos ou por novas axudas á adquisición). Ademais, hoxe por hoxe a suba de prezos foi tan espectacular que xa non é certo que se poida mercar polo prezo dun aluguer, sobre todo se temos en conta que á cantidade mensual que se paga por alugar en moitos casos é posíbel “restarlle” outras cantidades, mentres que á cota da hipoteca normalmente sempre hai que “sumarlle” outros conceptos. Ao final, o que pagas ao ano non é o mesmo nun caso ou noutro, senón que é maior na compra.

Explicámonos: se alugas, é posíbel que consigas unha axuda das que propuxo o Ministerio de Vivenda, ou en moitos casos poderás optar á desgravación fiscal por aluguer da túa comunidade, que en Madrid por exemplo é do 20% (lembra que para acceder a esta axuda debes facer un contrato en regra). Pola contra, a un piso en propiedade hai que sumarlle gastos coma o IBI (ultimamente en alza en moitas capitais), ou seguro fogar (recomendábel) e os gastos da comunidade veciñal (que non adoitan pagarse no caso do aluguer). Ademais, a comunidade veciñal adoita requirir de cando en vez “derramas”, isto é, uns cartos extra para amaños puntuais na finca, modernizacións, etc. Total, un “pouquiño” ao ano. A desgravación fiscal pola hipoteca ademais tende a ser máis baixa que polo aluguer.

12. Constrúe a túa propia casa

Tamén podes construír a túa propia casa unifamiliar. Aínda que os solos nas capitais están a uns prezos moi elevados, hai algunhas vilas próximas nas que podes atopar solares a un prezo accesíbel. Ten en conta tamén que se constrúes ti mesmo/a, podes conseguir un prezo final moito máis baixo polo metro cadrado construído. En contraposición, terás que implicarte moito máis na consecución da túa vivenda, pero logo poderás sentirte orgulloso/a de tela construído totalmente ao teu gusto. Visita a xerencia de urbanismo do concello no que elixas vivir para que te informen de todo o preciso para empezar o teu proxecto, pregunta a profesionais da arquitectura para coñecer os custos da obra e mesmo podes tamén avaliar o feito de plantar unha casa prefabricada de madeira ou feita por módulos, o que che evitará a obra e son vivendas que están moi ben.

13. Se por fin decides comprar, atención ás cotas do teu préstamo

Hai diferenzas moi significativas en canto ás condicións dos prestamos hipotecarios que ofrecen as distintas entidades bancarias. Antes de elixir a túa hipoteca, comproba en distintos bancos a política de comisións, tipos de xuro que aplican, condicións legais, etc. Pon especial coidado nas ofertas "choio" ou nas denominadas "hipotecas flexíbeis", posto que con elas adoita acontecer que a longo prazo pagas moito más. Tampouco confíes en que ningunha entidade bancaria, por grande e coñecida que sexa, se preocupe pola túa integridade económica, porque non fan tal. O mellor é que ti fagas números con cada oferta e coñezas de primeira man o que has ter que pagarlle en concepto de xuros á túa entidade bancaria.

Un erro habitual adoita ser pensar tan só no que pagarás ao mes agora. Ten en conta que a maioría de hipotecas actuais no noso país son de tipo variábel, e se os tipos de xuro soben, pagarás moitos máis cartos de xuro e, deste xeito, a túa cota mensual aumentará sensibelmente. Ademais, isto é moi probábel que aconteza, posto que agora os tipos de xuro están excepcionalmente baixos e a economía comeza a resentirse por mor da crise do petróleo e outros factores. Por exemplo, nun piso de 30 millóns das antigas pesetas, pódeche quedar unha cota duns 730 euros ao mes cos tipos de xuro actuais. Se estes xuros soben un par de puntos, automaticamente a cota dispárase até os 970 euros. Pon extremo coidado en valorar todas as opcións que se che poden dar no futuro se pides unha hipoteca cuxo pago supoña máis do 40% dos teus ingresos. Se non o ves claro, podes contratar un seguro hipotecario que, malia encarecer a cota, outórgache unha maior tranquilidade ante hipotéticas situacións de paro ou enfermidade que che puideran xurdir. Tampouco confíes en que se che vai mal, podes vender o piso e satisfacer a túa débeda co banco. En países como Xapón deuse o caso de que ao baixaren os prezos da vivenda durante varios anos consecutivos, a xente que non podía pagar a súa letra entregáballe a vivenda ao banco, pero aínda así seguía tendo unha boa parte da débeda por satisfacer. Son cousas moi distintas o valor da túa vivenda e a débeda que tes coa entidade bancaria que escollas, que ha de ser a que ti desexes e a que che ofreza mellores condicións: é o teu dereito elixila.

Deixámoste cunha ferramenta coa que podes calcular as túas cotas, xogar cos tipos de xuro e comprobar en primeira persoa como este lle afecta ás cotas. Tamén podes probar estoutra ferramenta.

14. Se decides mercar sobre plano para aforrar, actúa con cautela

En ocasións, pódense atopar vivendas a prezos máis accesíbeis en cooperativas de vivenda e en promocións privadas de vivendas con algún tipo de protección oficial, pero ten coidado porque non é ouro todo o que reloce. Son xa demasiados casos de estafas nos que persoas sen escrúpulos desapareceron cos cartos depositado polos compradores/as, crebas ou disolucións de sociedades, que despois da espera duns anos deixan aos compradores/as sen vivenda, ás veces mesmo sen cartos, e nunha situación de indefensión absoluta, xa que nestes asuntos as administracións adoitan fuxir da intervención e a Xustiza adoita ser especialmente lenta. Por exemplo, no caso Promocisa que afectou a 3.000 familias da Comunidade de Madrid, a instrución xudicial durou 27 anos.

E que non se constrúan as vivendas ou que desaparezan os teus cartos non son os únicos riscos. De feito, estes dous son os máis improbábeis de todos cantos hai. Retrasos nas entregas, sobreprezos, imposición de cambios nas calidades, redución de metros útiles, entre outros, son monea de cambio habitual cando se merca sobre plano. Non penses que este tipo de problemas nunca che afectarán a ti, porque son máis frecuentes do que semella. En Madrid, por exemplo, calcúlase que só nos desenvolvementos do sueste hai preto de 125.000 persoas afectadas por esperas que van chegar nalgúns casos até os 15 anos. En Vallecas, Carabanchel, Parla e outros desenvolvementos urbanísticos de toda a Comunidade de Madrid, por desgraza, coñecen ben este tipo de prácticas. Son tan xeneralizadas, que por iso dende a Plataforma reclamamos o desenvolvemento dun marco xurídico adecuado para regular unha compravenda que tan importante resulta para cada familia.

Se decides mercar sobre plano, asegúrate de que tanto a empresa promotora ou cooperativa, como a construtora que materializará as vivendas, teñan solvencia e recoñecido prestixio. É importante que comprobes tamén no Concello e no Rexistro da Propiedade se o plan de urbanización da zona está aprobado, o estado da xunta de compensación, se dispoñen de solo adxudicado sobre o que construír as vivendas e que ademais posúen a titularidade dese solo. Comproba ademais que os promotores/as teñen un aval ou un seguro que che garanta a devolución do pagado se, por calquera razón, o proxecto non chega a bo porto. E ante todo, esixe que no teu contrato aparezan claramente a data de entrega, características e calidades que levará a túa vivenda e o prezo definitivo. Se non o ves claro, sempre podes recorrer a realizar unha consulta informativa a un avogado/a ou a unha xestoría especializada que sexa imparcial e non garde ningunha relación cos promotores da obra. Isto non che resultará moi caro e en cambio así podes evitar moitas dores de cabeza.

15. Infórmate sobre todas as axudas dispoñíbeis

Actualmente tanto o Goberno Central como as comunidades autónomas e os concellos teñen plans de vivenda en marcha con suculentas axudas das que podes ser beneficiario ou beneficiaria. Investiga e pide información sobre todas elas nas súas oficinas de información. Na nosa sección de links tes algunhas direccións onde comezar a buscar.